@misc{Stachurska-Ćwiek_Sylwia_Analiza_2025,
 author={Stachurska-Ćwiek, Sylwia},
 abstract={Głównym tematem niniejszej rozprawy jest analiza kontrastywna jednostek językowych angielskich i polskich w wybranych podręcznikach do nauki drugiego języka. Na potrzeby kognitywnej analizy jednostek symbolicznych zastosowano pojęcie kategorii tematycznej, bowiem jak uważa Batko-Tokarz (2019) aby właściwie porównać semantykę leksykalną należy dokonać jej klasyfikacji tematycznej. Odmienne wzorce leksykalizacji w różnych językach pozwalają dokonać analizy różnic w sposobie przedstawiania rzeczywistości. Dąbrowska (2003) zauważa, że pojęcia leksykalne mają wyjątkowo bogatą strukturę i bywają bardzo odmienne w różnych językach, zaś odmienności te przybierają często niezwykle subtelną formę. W związku z tym, rozwój leksykalny stawia osoby dorosłe w obliczu problemu przyswajalności. Badacze wywodzący się z tradycji generatywnej uważają problem przyswajalności za podstawowy problem rozwoju językowego (Lightfoot 1989, Crain i Waxler 1999). Autorka tej rozprawy szczegółowo opisała koncepcje podziału leksykalnej strony ontogenezy językowej. Praca stanowi opis teoretycznych podstaw i zasad tworzenia tematycznego podziału jednostek symbolicznych, a także prezentacja oryginalnego schematu klasyfikacyjnego przygotowanego przez autorkę. Koncepcja ta posłużyła konkretnemu celowi, autorka potraktowała ją jako punkt wyjścia do bardziej uniwersalnej refleksji jaką jest kreatywność językowa w kontekście akwizycji języka. Druga - zasadnicza i kluczowa dla tej rozprawy - część jest więc poświęcona prezentacji modelu, bardzo dynamicznego, opartego na uzusie językowym. Jądrem tego modelu jest ,,CZŁOWIEK’’. Zaprezentowany schemat oparty na uzusie językowym pozwala zgrabnie połączyć ze sobą i wyjaśnić wiele kwestii i kluczowym znaczeniu dla zrozumienia procesu przyswajania języka przez osoby dorosłe. Badacze od dawna zauważają, że cały system leksykalny danego języka rozpada się na mniejsze zespoły słowne, które są zbiorami słów wzajemnie wyznaczającymi swoje granice znaczeniowe, a każda zmiana w obrębie pola wpływa na pozostałe elementy i powoduje ich przekształcenie (Tokarski, 2001). W 1931 roku pisał o tym Jost Trier, który był przekonany, że wszystkie słowa tworzą hierarchiczny system, gdyż cała treść pojęciowa języka dzieli się na strefy, a one z kolei na pola pojęciowe, którym odpowiadają grupy słów tworzących pola leksykalne, wyrazowe lub znakowe (Miodunka, 1989). Koncepcja ta powstała w ramach semantyki strukturalnej, dokładniej - w ramach teorii pól językowych, która najpierw rozwijana była zwłaszcza w latach 20. i 30. XX wieku, szczególnie w kręgu językoznawstwa niemieckiego (teoria pól leksykalno-semantycznych), a następnie w połowie XX wieku (pola tematyczne) (Cygal-Krupa, 2016). U jej podstaw leżało przekonanie, że słownictwo funkcjonuje we wzajemnym systemie powiązań i tym samym znaczenie wyrazu zależy od miejsca, jakie on zajmuje wśród pozo stałych wyrazów tworzących system (Bartol-Jarosińska 2002).},
 abstract={Rozprawa składa się z sześciu zasadniczych części. Oprócz Wstępu (I) i Podsumowania (VI) są to rozdziały: II. Specyfika językowego obrazu świata w badaniach słownictwa podręczników dla cudzoziemców, III. Studia nad kategoriami semantycznymi, IV. Metodologia badań nad jednostkami językowymi zawartymi w angielskich i polskich podręcznikach, V. Interpretacja wyników badań. Dopełnieniem pracy są Aneks (VII) i Bibliografia (VIII). Następujący po wstępie, rozdział drogi przedstawia definicję teorii kognitywizmu oraz jej założenia. Szczegółowo ukazano problem kształtowania znaczenia pojęć w kognitywizmie, jak również dokonano próby scharakteryzowania terminów poprzez wyidealizowane modele kognitywne oraz kategoryzowanie rzeczy i zjawisk w terminach prototypu, które są wyjątkowo ważne dla wysuniętych problemów badawczych. Następnie ukazano konceptualizację leksykalną według Langackera (1995, 2001, 2009). W rozdziale znajdują się również informacje na temat językowego obrazu świata. Na koniec został przedstawiony tematyczny podział słownictwa na pola semantyczne i tematyczne. Rozdział trzeci stanowi przegląd badań nad kategoriami związanymi z człowiekiem i jego funkcjonowaniem w Polsce i za granicą. Autorka opisuje stan polskiej i europejskiej leksykologii tematycznej. Problematyka podziału na kategorie jest niezbędna w praktycznym zastosowaniu do analizy bardzo obszernego zbioru wyrażeń polskich i angielskich. Materiał źródłowy obejmował dwa wybrane podręczniki do nauki języka drugiego. Rozdział czwarty zawiera metodologiczną strukturę badań własnych. Przedmiotem badań jest leksyka zapełniająca kategorie CZŁOWIEK, z którą stykają się uczący zarówno języka polskiego jak i angielskiego jako obcego. Autorka przeprowadziła ilościowe badania leksyki wybranych podręczników. Problem badawczy koncentrował się na kwantytatywnych wskaźnikach pokrewieństwa między zbiorami leksyki podręczników i list frekwencyjnych w przedziale zalecanym dla uczniów początkujących.Rozdział piąty to analiza materiału leksykalnego podręczników, interpretacja wyników oraz wnioski badawcze. Próba opisu dyskursu pozwoliła pokazać, jak system językowy jest wykorzystywany przez rzeczywistego użytkownika w rzeczywistym kontekście, próba opisu procesu akwizycji języka z kolei pozwoliła rozpoznać, jak system ten rzeczywiście kształtuje się w skontekstualizowanej ontogenezie leksykalnej. Autorka przedstawia również ograniczenia i perspektywy dalszych badań. Na końcu rozprawy doktorskiej została zamieszczona bibliografia oraz aneksy.},
 type={rozprawa doktorska},
 publisher={Uniwersytet Jana Długosza w Częstochowie},
 title={Analiza kontrastywna jednostek językowych angielskich i polskich w wybranych podręcznikach do nauki drugiego języka},
 address={Częstochowa},
 year={2025},
 language={pol},
}