@misc{Gurgul_Wojciech_Rozwój_2024,
 author={Gurgul, Wojciech},
 abstract={Niniejsza praca stanowi pierwszą tak obszerną próbę całościowego opracowania historii literatury gitarowej w Polsce, obejmując okres od początku XX wieku do pierwszej ćwierci XXI wieku. Gitara klasyczna, choć jest obecnie instrumentem popularnym na całym świecie, przez długi czas nie była przedmiotem dogłębnych badań w polskim kontekście. W odróżnieniu od innych dziedzin muzyki, takich jak pianistyka czy organistyka, literatura naukowa poświęcona gitarze jest w Polsce ograniczona do zaledwie kilku książek i artykułów. Brakuje syntez oraz kompendiów, które opisałyby rozwój tego instrumentu i literatury nań przeznaczonej w sposób całościowy. Celem autora jest zapełnienie tej luki poprzez przedstawienie możliwie pełnych źródeł informacji o polskiej muzyce gitarowej, a także stworzenie punktów wyjścia do dalszych badań. Duży nacisk położono w pracy na ukazanie rozwoju polskiej literatury gitarowej w dwóch aspektach – ilościowym oraz jakościowym. W tym celu m.in. wiele utworów poddanych zostało pogłębionym analizom dotyczącym zastosowanych technik wykonawczych i sposobu traktowania faktury instrumentu, co pozwalało zidentyfikować stopień poznania idiomu gitary przez twórcę, a tym samym wskazać jeden z aspektów rozwoju jakościowego. Innym czynnikiem poddawanym analizie była forma utworów, szczególnie w zakresie skomplikowania tejże. Rozwój ilościowy prześledzony został w sposób bardzo bezpośredni – poprzez próbę dotarcia do możliwie pełnej panoramy polskiej twórczości gitarowej oraz ukazanie jej w różnych perspektywach. Praca składa się z sześciu rozdziałów, z których każdy skupia się na innym aspekcie rozwoju muzyki gitarowej. Rozdział pierwszy omawia stan dotychczasowych badań i przybliża główne źródła. Rozdział drugi wprowadza w kontekst europejskiej muzyki gitarowej od końca XIX wieku do połowy XX wieku, z uwzględnieniem udziału polskich twórców. Trzeci rozdział analizuje rolę gitary w Polsce od XIX wieku do okresu międzywojennego, podkreślając znaczenie orkiestr mandolinowych w kształtowaniu polskiej gitarystyki. W rozdziale czwartym omówiono wykorzystanie gitary w twórczości awangardowych polskich kompozytorów doby powojennej, takich jak Kazimierz Serocki, Włodzimierz Kotoński czy Tadeusz Baird. Rozdział piąty, najobszerniejszy, poświęcony jest głównie muzyce solowej i kameralnej drugiej połowy XX wieku, opisując rozwój literatury w różnych ośrodkach akademickich w Polsce. Zawiera także dogłębną analizę twórczości najważniejszych kompozytorów tego okresu, jak Stanisław Mroński, Jerzy Bauer, Bronisław Kazimierz Przybylski, Józef Świder, Witold Szalonek, Jan Edmund Jurkowski, Zbigniew Wiszniewski, Bogusław Schaeffer, Jacek Rabiński, Bartłomiej Budzyński, Zbigniew Bargielski, Piotr Moss, Mieczysław Makowski czy Robert Kurdybacha. Ponadto przedstawia działalność wybitnych XX-wiecznych gitarzystów i propagatorów instrumentu, jak Józef Powroźniak, Krzysztof Celiński czy Jan Oberbek, jak i omówienie ważnych wydarzeń muzycznych, m.in. gitarowych konkursów kompozytorskich w Łodzi lub Tychach czy festiwalu Śląska Jesień Gitarowa.},
 abstract={Szósty rozdział przedstawia rozwój literatury gitarowej w XXI wieku. Podjęta jest w nim tematyka działalności kompozytorów-gitarzystów, ze szczególnym uwzględnieniem takich twórców, jak Marek Pasieczny, Aleksander Nowak czy Gerard Drozd. Przedstawiona jest działalność szeregu nowych gitarzystów i zespołów kameralnych promujących muzykę nową, m.in. Łukasza Kuropaczewskiego, Marcina Maślaka, Moniki Dżuły-Radkiewicz, Marcina Kozioła czy Walicki-Popiołek Duo. Dokonano także panoramicznego przeglądu twórczości dydaktycznej powstającej w Polsce, a także podjęto próbę przedstawienia perspektyw na przyszłość rozwoju polskiej literatury gitarowej. Praca wprowadza autorską periodyzację rozwoju literatury gitarowej w Polsce, dzieląc go na okresy odpowiadające najważniejszym zmianom historycznym i społecznym. Wskazano kluczowych twórców muzyki gitarowej, zarówno tych znanych, jak Aleksander Tansman, Jerzy Bauer czy Marek Pasieczny, jak i tych mniej docenianych lub zapomnianych, jak Mieczysław Makowski, Zbigniew Wiszniewski czy Bartłomiej Budzyński. Przedstawiono najważniejsze tendencje dotyczące rozwoju obecne w XXI wieku, jak i rozpoznano te aktualnie trwające, rodzaju komponowania utworów na orkiestry gitarowe czy masowego wydawania publikacji przeznaczonych dla najmłodszych uczniów. Podsumowując, praca ta ma na celu ukazanie, że literatura gitarowa stała się integralną częścią historii polskiej muzyki XX i XXI wieku. Zebrane w niej informacje mogą stać się podstawą do dalszych badań nad tym repertuarem, a także inspirować do popularyzacji zapomnianych lub nieodkrytych utworów.},
 type={rozprawa doktorska},
 publisher={Uniwersytet Jana Długosza w Częstochowie},
 title={Rozwój polskiej literatury gitarowej w XX i z początkiem XXI wieku},
 address={Częstochowa},
 year={2024},
 language={pol},
}