@misc{Bajor_Wanda_Problematyka_2025,
 author={Bajor, Wanda},
 abstract={Polska średniowieczna teoria prawa narodów (ius gentium) nie wyrosła z czysto teoretycznych, akademickich rozważań, lecz zrodziła się w konfrontacji z Zakonem Krzyżackim, prowadzącym ekspansję militarną we wschodniej Europie pod pretekstem nawracania pogan oraz powołującym się na ideologię wojny świętej w celu usprawiedliwienia swej agresywnej ekspansji. Paweł Włodkowic (Paulus Vladimiri), główny twórca ius gentium, argumentował na kilku płaszczyznach – prawnej, teologicznej i filozoficznej – broniąc podstawowych praw człowieka: prawa do życia, wolności, równości i tolerancji, a także podmiotowości narodów. Punktem wyjścia i fundamentem teorii ius gentium była koncepcja wojny sprawiedliwej i niesprawiedliwej, sformułowana w starożytności i rozwinięta w średniowieczu. W Polsce podjął to zagadnienie Stanisław ze Skarbimierza, pierwszy rektor odnowionego Uniwersytetu Krakowskiego, który około 1410 roku wygłosił pierwszy znany w literaturze europejskiej wykład poświęcony prawu wojny. Średniowieczni uczeni krakowscy, czerpiąc z całego dorobku wcześniejszej tradycji, wnosili własne interpretacje doktryny wojny sprawiedliwej, kładąc szczególny nacisk na godność i prawa człowieka. Dążyli do poszerzenia i doprecyzowania, określonych przez poprzedników, warunków wojny sprawiedliwej. Podejmowali także kwestie reparacji wojennych i restytucji zrabowanego mienia, twierdząc, że sprawy te nie ulegają przedawnieniu i wymagają zadośćuczynienia. Ponadto, sprzeciwili się krzyżackiej propagandzie nawołującej do eksterminacji narodu polskiego (którą nazwali haeresis Prussiana). Uczeni krakowscy broniąc na soborze w Konstancji polskiej racji stanu, stawali także w obronie praw innych narodów niechrześcijańskich (Litwinów, Żmudzinów, Rusinów) będących obiektem ataków. Opierając się na zasadach prawa Bożego i prawa naturalnego, łącząc prawo z moralnością, a sprawiedliwość z prawdą, stali na straży praw wszystkich narodów.},
 type={artykuł},
 publisher={Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Jana Długosza w Częstochowie},
 title={Problematyka wojny w polskiej średniowiecznej doktrynie prawa narodów (ius gentium)},
 address={Częstochowa},
 year={2025},
 language={pol},
 keywords={prawa człowieka, wojna sprawiedliwa, pokój, reparacje wojenne},
}