No JavaScript support!

To take full advantage of this digital library, please verify if your browser supports JavaScript.

polski

English

dLibra Digital Library

readers on-line: 268

Edition

Export metadata

Favourite positions

Add to Favourites

Add to Favourites

Please login or register to use additional features!

Save this address

Add to bookmarks

Edition description

„Fremdschämen […] ist etwas Ekelhaftes.“ Einige Bemerkungen zur Scham, Fremdschämen und Schamlosigkeit in ausgewählten Texten von Elfriede Jelinek

Show publication content!

Show publication content!

„Fremdschämen […] ist etwas Ekelhaftes.“ Einige Bemerkungen zur Scham, Fremdschämen und Schamlosigkeit in ausgewählten Texten von Elfriede Jelinek

„Wstyd za innych […] to coś obrzydliwego”. Kilka uwag na temat wstydu, wstydu za innych i bezwstydności w wybranych tekstach Elfriede Jelinek

Alternative title:

‘Shaming instead of others (Fremdschämen) [...] is something disgusting.’ Some remarks on shame, external shame and shamelessness in selected works by Elfriede Jelinek

Jezierska-Wiśniewska, Agnieszka

Elfriede Jelinek ; wstyd ; wstyd za innych ; brak poczucia wstydu ; beneficjentki wojny

Elfriede Jelinek ; normative shaming ; Henriette von Schirach ; war profiteers

Elfriede Jelinek ; Scham ; Fremdscham ; Mangel an Scham ; Kriegsgewinnerlinnen

Pismo recenzowane ; Transfer. Reception Studies ; T. 10 ; Nr 1, Oblicza wstydu w literaturze i kulturze = Shame in Literature and Culture = Scham in Literatur und Kultur ; s. 155-170

Artykuł analizuje zjawiska wstydu, wstydu za innych (fremdschämen) oraz braku poczucia wstydu w twórczości Elfriede Jelinek. Istotną rolę w rozważaniach odgrywa moralny potencjał wstydu jako kategorii społecznej i estetycznej. Jelinek koncentruje się na działaniach uznanych osobistości, takich jak Paula Wessely, Leni Riefenstahl i Henriette von Schirach, które odrzucają odpowiedzialność za własne czyny. Poprzez ironię i normatywne zawstydzanie autorka demaskuje mechanizmy społecznego wyparcia i zbiorowej winy. Literatura jawi się tu jako przestrzeń etycznej refleksji, przekształcająca wstyd w narzędzie krytycznej kultury pamięci.

This article analyses shame and guilt in selected works by Elfriede Jelinek. In her essay Schamlos: die Zeit Jelinek analyses the phenomenon of Fremdschämen: shame instead of those who should feel shame, responsibility and guilt. Jelinek herself feels this way for women, war profiteers, who are not ashamed of their scandalous behaviour: among others, Nazi wife and close friend of Hitler, Henriette von Schirach. The analysis proves that literature can be a useful tool for normative shaming.

Der Beitrag untersucht Scham, Fremdscham und den Mangel an Scham im Werk Elfriede Jelineks. Im Mittelpunkt steht das moralische Potenzial von Scham als sozialer und ästhetischer Kategorie. Jelinek richtet ihren Blick auf das schamlose Handeln anerkannter Persönlichkeiten wie Paula Wessely, Leni Riefenstahl und Henriette von Schirach, die sich ihrer Verantwortung entziehen. Durch Ironie und Formen normativer Beschämung macht sie Mechanismen gesellschaftlicher Verdrängung und kollektiver Schuld sichtbar. Literatur erscheint hier als Raum ethischer Reflexion, in dem Scham zu einem Instrument kritischer Erinnerungskultur wird.

Place of publishing:

Częstochowa

Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Jana Długosza w Częstochowie

2025

artykuł

application/pdf

ISSN 2451-3334 ; e-ISSN 2657-7216 ; oai:dlibra.bg.ajd.czest.pl:8366

10.16926/trs.2025.10.08 ; https://doi.org/10.16926/trs.2025.10.08

ger

click here to follow the link

Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Jana Długosza w Częstochowie

Location of original object:

Biblioteka Uniwersytecka Uniwersytetu Jana Długosza w Częstochowie