Edukacja Muzyczna kultura słowiańska Kyyanovska, Luba Do krzewienia pamięci historycznej lub przedstawienia mitu narodowego opera jak najbardziej się nadawała. Romantyzm to epoka kształtowania tożsamości narodowych wielu krajów europejskich. Głównym zadaniem opery w tym czasie był powrót do narodowej mitologii i historii. Przedmiotem rozważań w niniejszym artykule są opery Mykoły Łysenki (Миколa Лисенкo, 1842–1912), założyciela ukraińskiej szkoły kompozytorskiej. Dzieła te, prawie nieznane w Polsce, reprezentują interesujące ujęcie zasad romantycznej estetyki operowej. Opierają się na wątkach ludowo-mitologicznych i historycznych, typowych dla wielu słowiańskich szkół kompozytorskich. W pracy zostało uwzględnione miejsce Mykoły Łysenki w gronie przedstawicieli opery słowiańskiej. Główny akcent położony został na znaczeniu tej twórczości w aspekcie symbolu „ducha narodowego”, przejawiającego się w treści dzieła operowego poprzez wcielenie tradycji i mitów historycznych, zwyczajów, obrządków ludowych, etc. W pracy uwzględniono też porównanie dorobku operowego Łysenki z analogicznym gatunkiem opery narodowej w spuściźnie twórców innych słowiańskich szkół narodowych: w Polsce (Stanisław Moniuszko), Czechach (Bedřich Smetana, Antonin Dwořak) oraz Rosji (przedstawiciele „Potężnej Gromadki”, głównie Modest Musorgski, Aleksandr Borodin oraz Mikołaj Rimski-Korsakow). Zwrócono uwagę na szereg cech wspólnych, łączących większość kompozytorów słowiańskich szkół operowych, do których należy: — synteza „ogólnoeuropejskiego warsztatu” kompozytorskiego z tradycję narodową; — wyjątkowa różnorodność tematów i gatunków związanych z wątkami narodowymi (często o zabarwieniu ludowym, ujmującym owe tematy różnorodnie, z zastosowaniem najszerszego spektrum odmian i modeli gatunków operowych); — zespolenie wątków ludowych z ogólnie przyjętymi formami i środkami wyrazu ówczesnej muzyki profesjonalnej, panującymi w ramach stylu romantycznego i tendencji postromantycznych. ISSN 2545-3068 artykuł Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Jana Długosza w Częstochowie 2023 Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Jana Długosza w Częstochowie Częstochowa osobowość pasjonarna Mikołaj Łysenko Cz. 18 Pismo recenzowane Biblioteka Uniwersytecka Uniwersytetu Jana Długosza w Częstochowie Operas by Mykola Lysenko in the Context of Romantic Slavic Schools of the 19th Century romantyzm application/pdf s. 155-171 eng opera narodowa eISSN 2719-4922