prawo wyborcze Częstochowa Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Jana Długosza w Częstochowie Hiszpańskie subwencje wyborcze: studium przypadku systemu, który potrzebuje reformy Trybunał Obrachunkowy subwencje wyborcze 2025 application/pdf application/pdf Konstytucyjne determinanty finansów publicznych – perspektywa polska i porównawcza : 66. Zjazd Katedr i Zakładów Prawa Konstytucyjnego Spanish Electoral Subsidies: A Case Study of a System in Need of Reform rozdział Jackiewicz, Andrzej Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Jana Długosza w Częstochowie partie polityczne Artykuł analizuje hiszpański system subwencji wyborczych jako kluczowy element finansowania partii politycznych. System ten opiera się głównie na finansowaniu publicznym (80% wszystkich środków), a fundamentem prawnym subwencji wyborczych jest ustawa organiczna o reżimie wyborczym. Subwencje przyznawane są w oparciu o liczbę uzyskanych mandatów oraz głosów w wyborach do obu izb Kortezów Generalnych. System przewiduje także specjalną subwencję na komunikację z wyborcami (mailing) oraz mechanizmy zaliczkowe. Charakterystyczną cechą systemu jest jego degresywność, która teoretycznie ma wyrównywać szanse między partiami. W praktyce jednak system faworyzuje partie średnie i duże, utrudniając wejście na scenę polityczną nowym podmiotom. Kontrolę nad finansowaniem sprawuje głównie Trybunał Obrachunkowy. Pomimo kompleksowych regulacji i transparentności, system nie ustrzegł się przed skandalami finansowymi (np. afera Gürtel, Barcenas czy Koldo). Artykuł konkluduje, że choć hiszpański model stanowi interesujący przykład równoważenia interesów publicznych z potrzebami partii politycznych, wymaga reform w kierunku zapewnienia większej równości szans oraz skuteczniejszego nadzoru. pol Hiszpania Bogusław Przywora Praca opublikowana na podstawie licencji udzielonej przez Redaktora finansowanie wyborów ISBN 978-83-67984-32-4 s. 701-719