Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Jana Długosza w Częstochowie artykuł 2007-2008 Wydawnictwo im. Stanisława Podobińskiego Akademii im. Jana Długosza w Częstochowie Tolerancja : studia i szkice ISBN 978-83-7455-093-2 Biblioteka Uniwersytecka Uniwersytetu Jana Długosza w Częstochowie ISSN 1734-2155 T. 13-14 BU.285206 Rosół, Adam Częstochowa s. 73-88 pol Edukacja a wyrównywanie szans życiowych Education versus equal opportunity application/pdf W artykule podjęto próbę udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy system edukacji w Polsce, uwzględniając współczesne procesy cywilizacyjne i edukacyjne, stwarza możliwości wyrównywania szans życiowych dla osób pochodzących z niższych klas czy warstw społecznych. Szanse życiowe to prawdopodobieństwo osiągnięcia tego, co dany człowiek uważa za ważne w swoim życiu, co chciałby zrealizować, aby móc powiedzieć, że jest zadowolony ze swojego życia. Głównymi czynnikami decydującymi o realizacji tak rozumianych szans życiowych są możliwości uzyskiwania pozycji społecznych, do których się aspiruje, i zadowolenie z więzi społecznych. Działania mające na celu wyrównywanie szans życiowych uzasadnia się poprzez odwołanie do systemu wartości i poprzez wskazanie na korzyści wynikające z wkładu dla społeczeństwa, jakie mogą wnieść uzdolnieni przedstawiciele klas niższych. We współczesnych społeczeństwach szanse życiowe w dużej mierze uwarunkowane są posiadanym wykształceniem, stąd dużą rolę w procesie ich wyrównywania przypisuje się systemowi edukacji. Na podstawie przeprowadzonej analizy można stwierdzić, że system edukacji w Polsce lepiej traktuje tych, którzy na wejściu mają większe szanse, i tym samym je dla nich zwiększa, a tych, którzy mają gorsze szanse, traktuje gorzej i tym samym im te szanse obniża.