Polskie Towarzystwo Historyczne. Oddział w Częstochowie Polskie Towarzystwo Historyczne. Oddział w Częstochowie Pismo recenzowane ISBN 978-83-947379-2-4 Idea patriarchatu na ziemiach ruskich i Rzeczypospolitej. Historia i współczesność T. 3 application/pdf Biblioteka Uniwersytecka Uniwersytetu Jana Długosza w Częstochowie pol 149-168 prawosławie ziemie ruskie unia katolicko-prawosławna 2016 patriarchat I Rzeczpospolita Artykuł stanowi zarys rozwoju idei ustanowienia instytucji patriarchatu na ziemiach dzisiejszej Ukrainy od końca XVI do początków XXI w. Zwracamy uwagę na trwałość tej idei, która pojawiła się pod koniec XVI w., mimo niesprzyjających warunków nigdy nie zaniknęła i wciąż istnieje we współczesnej Ukrainie. W XVI i XVII w. jej realizacja wymagała wyboru dwóch antynomii rozwoju prawosławia w państwie polsko-litewskim. Jednym z nich było ustanowienie nowego prawosławnego patriarchatu, niezależnego od Konstantynopola. Oznaczałoby to nadanie kijowskiej metropolii statusu autokefalicznego i podniesienie jej do rangi piątego prawosławnego patriarchatu. Ta śmiała koncepcja konkurowała z ideą ustanowienia patriarchy katolickiego. W istocie patriarchat ten miał być instytucjonalną formą wcielenia polsko-litewskich Rusinów do Kościoła katolickiego. Jednak w ostateczności nie wybrano żadnej z nich. Katolicka elita, świecka i duchowna, rządząca w Rzeczypospolitej pod koniec XVI w., uznała bardziej realistyczny wybór prostego modelu przyłączenia Rusinów opartego na religijnej konwersji na katolicyzm, bez potrzeby tworzenia nowej struktury organizacyjnej w formie wschodnio-katolickiego patriarchatu. Ich związek z Rzymem zakładał transformację całej prawosławnej metropolii Kijowa w część Kościoła katolickiego. Z tego powodu strona prawosławna, po doświadczeniach związanych z unią brzeską, skłaniała się do uzyskania autonomii. The Idea of the Patriarchate on the Ruthenian Lands of the Polish–Lithuanian Commonwealth: History and Modernity rozdział Praca opublikowana na podstawie licencji udzielonej przez Redaktorów Rozdroża Melnyk, Marek Częstochowa-Humań-Poznań Europa Środkowa i Wschodnia w refleksjach humanistów